फेसबुक विवाद : अमेरिकी सांसदको मार्क जुकरबर्गलाई प्रश्नै प्रश्न

फेसबुक विवाद : अमेरिकी सांसदको मार्क जुकरबर्गलाई प्रश्नै प्रश्न

आठ करोड ७० लाख प्रयोगकर्ताका डाटा चोरिएको विषयलाई लिएर अमेरिकी कंग्रेसले फेसबुकका संस्थापक तथा प्रमुख मार्क जुकरबर्गलाई गत सोमबार र मंगलबार गरी दुई दिन प्रश्न सोध्यो । उनलाई १० घन्टासम्म सिनेट र कंग्रेसमा राखेर प्रश्न सोधिएको थियो । जुकरबर्गलाई सिनेटरहरूले ६ सयभन्दा बढी प्रश्न सोधेका थिए । ती फेसबुक प्रयोगकर्ताका प्रोफाइल विवरण लिएर तेस्रो पक्षले क्याम्ब्रिज एनालिटिका नामक राजनीतिक कन्सल्टेन्सीलाई उपलब्ध गराइएको खुलासा केही समयअघि भएको थियो । यसले गर्दा उक्त डाटाको प्रयोग गरी सन् २०१६ को चुनाव नतिजा बदल्ने काम भएको कुराले अमेरिकाको राजनीतिक वातावरण तातेको छ । यसैगरी, फेसबुकको प्रयोगबाट रुसले उक्त अमेरिकी चुनावमा हस्तक्षेप गरेको अपजस पनि फेसबुकमाथि लागेको छ । उक्त घटनाका कारण फेसबुक प्रयोगकर्ताको गोपनीयतामाथि नै ठूलो प्रश्चचिह्न खडा भएको छ । अमेरिकी कंग्रेसका विभिन्न सिनेटरहरूले जुकरबर्गलाई सोधेका केही प्रश्न यहाँ प्रस्तुत गरेका छौँ :

सिनेटर नेल्सनः प्रयोगकर्ताका डाटा चोरी भएको काण्ड अत्यन्तै निराशाजनक हो । यो आठ करोड ७० लाख प्रयोगकर्ताका डाटा चोरिएको विषय मात्र नभएर फेसबुकको लापरबाही हो । क्याम्ब्रिज एनालिटिकाले यति ठूलो संख्यामा प्रयोगकर्ताको डाटा जम्मा गरेको थाहा पाइसकेपछि पनि सम्बन्धित प्रयोगकर्तालाई डाटा चोरीबारे किन जानकारी गराइएन ?

जुकरबर्गः सन् २०१५ मा क्याम्ब्रिज एनालिटिकाले कुनै तेस्रो पक्षको एपबाट हाम्रा प्रयोगकर्ताको डाटा प्रयोग गरेको थाहा पाएपछि हामीले त्यसविरुद्ध कदम चलायौँ । उक्त तेस्रो पक्षको एपलाई तत्कालै हटायौँ । एप निर्माता र क्याम्ब्रिज एनालिटिकालाई जम्मा गरेका डाटा डिलिट गर्न भन्यौँ । प्रत्युत्तरमा आफूहरूले डाटा डिलिट गरेको जानकारी उनीहरूले दिए । तर, उनीहरूलाई विश्वास गर्नु नै हाम्रो गल्ती भयो । धोका दिए । हामीले आफ्नो तर्फबाट अनुसन्धान गर्नुपथ्र्याे । अब भविष्यमा फेरि यस्तो गल्ती हुन दिनेछैनौँ ।

सिनेटर नेल्सनः उक्त घटनाप्रति तपार्इंले माफी त माग्नुभयो, तर डाटा चोरी भएको विषयमा प्रयोगकर्तालाई जानकारी गराउनुभएन । जानकारी गराउने नैतिक जिम्मेवारी तपार्इंको हो कि होइन?

जुकरबर्गः सिनेटर महोदय, क्याम्ब्रिज एनालिटिकाले प्रयोगकर्ताका डाटा हटाइसकेको र आफूले प्रयोग नगरेको जानकारी हामीलाई दिएपछि उक्त विषय टुंगिएको महसुस हामीले गर्‍यौँ । त्यही हाम्रो गल्ती भयो । उनीहरूलाई पत्याउनु हुँदैनथ्यो । अहिले हाम्रो नीतिमा परिवर्तन गरेका छौँ । यस्तो गल्ती फेरि नदोहोरियोस् भन्नका लागि हामी प्रतिबद्ध छौँ ।

सिनेटर ट्युनः फेसबुकले गोपनीयतासँग जोडिएका गम्भीर प्रश्नको सामना गरेको यो पहिलो घटना पक्कै होइन । वायड म्यागेजिनका अनुसार आफ्नो कमजोरीका कारण प्रयोगकर्ताको गोपनीयता भंग भएसँगै फेसबुकले विगत १४ वर्षदेखि माफी माग्दै आएको छ । यस्ता घटना दोहोरिन नदिने प्रतिबद्धता जनाएको पनि एक दशकभन्दा बढी भइसक्यो । यस्तोमा तपार्इंले यसपटक मागेको माफी अगाडिभन्दा कसरी भिन्न छ ? फेसबुकले प्रयोगकर्ताको गोपनीयताको रक्षा गर्छ भनेर कसरी विश्वास गर्ने ?

जुकरबर्गः धन्यवाद अध्यक्ष महोदय । फेसबुक कम्पनी चलाइरहँदा हामीले धेरै गल्ती गरेका छौँ । मेरो विचारमा आफ्नो सानो कोठाबाट सुरु गरेको कम्पनी आजको स्थितिमा केही गल्ती नगरी आइपुग्न वास्तवमा असम्भव थियो । मानिसलाई एक–अर्काप्रति नेटवर्कका माध्यमबाट जोडिन सहयोग गर्ने सेवा हामीले सुरु गरेका हौँ । बारम्बार उही गल्ती नदोहोर्‍याउने कोसिस हामीले गरेकै हौँ । तर, हाम्रो सेवाको जुन प्रकृति छ त्यसले गर्दा व्यवस्थापन गर्न हामीलाई कठिन भएको हो । गोपनीयताका अलावा पनि झुटो समाचार र चुनावमा विदेशी हस्तक्षेप भएका घटानाहरूबाट निकै ठूलो भूमिका खेल्नुपर्ने महसुस गरेका छौँ । फराकिलो दायराबाट हाम्रो जिम्मेवारीलाई हेर्नुपर्ने हुन्छ । यी घटनापश्चात् भविष्यमा साँच्चै प्रयोगकर्ताले फरक महसुस गर्ने गरी समस्याको समाधान गर्न म प्रतिबद्ध छु ।

-हाम्रो जिम्मेवारी यति ठूलो होला भनेर सोचेनौँ । हामीबाट ठूलो गल्ती भयो । यो मेरो गल्ती  थियो । मैले नै फेसबुकको सुरुवात गरेकाले अहिलेसम्म जे भयो सबैको जिम्मा म लिन्छु । आगामी दिनमा गल्ती दोहोरिन नदिने प्रतिबद्धता व्यक्त गर्दछु ।

-घृणा फैलाउने सामग्रीलाई फैलिनबाट रोक्न कृत्रिम बौद्धिकताको प्रयोग गर्दै आएका छौँ । तर, अंग्रेजीबाहेक पनि प्रयोगकर्ताले आफ्नो परिवेशअनुरूपको फरक–फरक भाषाको प्रयोग गर्ने अवस्थामा आपत्तिजनक सामग्रीको पहिचान गर्न अत्यन्तै कठिन छ ।

-सन् २०१५ मा क्याम्ब्रिज एनालिटिकाले कुनै तेस्रो पक्षको एपबाट हाम्रा प्रयोगकर्ताको डाटा प्रयोग गरेको थाहा पायौँ । त्यसलगत्तै एप निर्माता र क्याब्रिज एनालिटिकालाई जम्मा गरेका डाटा डिलिट गर्न भन्यौँ । उनीहरूले डाटा डिलिट गरेको जानकारी दिए । तर, गरेनछन् । धोका दिए ।

सिनेटर ट्युनः वैधानिक राजनीतिक बहस र कसैप्रति घृणा फैलाउने अपशब्दलाई कसरी छुट्याउने भन्ने पनि चासोको विषय बनेको छ । कृत्रिम बौद्धिकता र अन्य केही प्रविधिमा मात्र फेसबुक आधारित भइरहेको सन्दर्भमा कसैप्रति लक्षित घृणा फैलाउने लेख तथा भनाइ प्रयोग भएको हो–होइन कसरी छुट्याउनुहुन्छ ?

जुकरबर्गः अध्यक्ष महोदय, यसको समाधानार्थ हालको कन्टेन्ट नीतिमा हामी व्यापक परिवर्तन गर्नेछौँ । घृणा फैलाउने सामग्रीलाई फैलिनबाट रोक्न कृत्रिम बौद्धिकताको प्रयोग गर्दै आएका छौँ । प्रयोगकर्ताले आपत्तिजनक तथा द्वेष फैलाउने शब्द प्रयोग भएको रिपोर्ट गरेमा तत्कालै त्यस्तो सामग्री हटाउँछौँ । निश्चित तहसम्मका आपत्तिजनक सामग्रीको पहिचान गर्न सक्ने कृत्रिम बौद्धिकताको विकासमा हामी लागेका छौँ । यसका साथै, सुरक्षा तथा कन्टेन्ट पुनरावलोकन गर्न यो वर्षको अन्त्यसम्म २० हजार मानिस खटाउने योजनामा छौँ । तर, अंग्रेजीबाहेक पनि प्रयोगकर्ताले आफ्नो परिवेशअनुरूपको फरक–फरक भाषाको प्रयोग गर्ने अवस्थामा आपत्तिजनक सामग्रीको पहिचान गर्न अत्यन्तै कठिन छ । आउँदो पाँचदेखि १० वर्षभित्र यस्तो समस्याको समाधान गर्न धेरै हदसम्म सफल हुनेमा म आशावादी छु ।

सिनेटर फेइन्सटेइनः गलत सूचना प्रवाहका लागि स्वचालित इन्टरनेट सफ्टवेयरको प्रयोग भएको छ । फेसबुकको दुरुपयोग गर्नेलाई कारबाही गर्न के काम गर्दै हुनुहुन्छ ?

जुकरबर्गः फेसबुकमा झुटो अकाउन्ट खोल्ने अनुमति छैन । यसका बाबजुद झुटो अकाउन्टको पहिचानका लागि हामीले प्राविधिक साधन विकास गरेका छौँ । झुटा रुसी अकाउन्टलाई हटाउने कार्यमा यस्ता साधनको प्रयोग भएका छन् । विश्वभर आउँदा दिनमा हुने चुनावमा झुटो अकाउन्ट प्रयोग हुन नदिनु हाम्रो प्रमुख प्राथमिकता हो ।

सिनेटर क्यान्टवेलः सन् २०१६ को राष्ट्रपति चुनाव दौरान क्याम्ब्रिज एनालिटिकाले ट्रम्पलाई सहयोग गरेको भन्नेमा तपार्इंको के धारणा छ ? त्यस प्रकारको सूचना प्रवाह गर्न फेसबुक कर्मचारीको प्रयोग भएको हो ?

जुकरबर्गः सिनेटर महोदय, विज्ञापनदाताले वा कुनै अभियानकर्ताले हाम्रो सेवा मागेको खण्डमा हामी सेवा दिन्छौँ । यस हिसाबले हेर्दा निर्वाचन अभियानमा हामीले ट्रम्पलाई सहयोग गर्‍यौँ ।

सिनेटर क्यान्टवेलः यसको मतलब ट्रम्प पक्षलाई चुनावमा सहयोग गरेको कुरा तपार्इंले स्वीकार गर्नुभयो ?

जुकरबर्गः सिनेटर महोदय, उक्त प्रश्नलाई पुनः दोहोर्‍याउनुहुन्थ्यो कि ? तपाईंले सोधेको प्रश्नको आशय बुझ्न चाहन्छु ।

सिनेटर क्यान्टवेलः सन् २०१६ को राष्ट्रपति चुनावमा ट्रम्प अभियानको रणनीति बनाउन क्याम्ब्रिज एनालिटिकाले काम गरेको थियो र यस कार्यमा फेसबुकका कुनै कर्मचारीको संलग्नता भएको हो कि होइन ?

जुकरबर्गः सिनेटर महोदय, क्याम्ब्रिज एनालिटिकासँग हाम्रा कर्मचारीको संलग्नता भए–नभएको मलाई थाहा छैन । तर, व्यापारिक हिसाबमा अन्य कम्पनीलाई सहयोग गरेझैँ ट्रम्प अभियानमा सहयोग भने गरेका हौँ ।

सिनेटर क्यान्टवेलः त्यसो हो भने सो समयमा तपाईंका कर्मचारी फेसबुक कम्पनीमा काम गर्नुका साथै ट्रम्प अभियानमा पनि सहभागी भएको हुन सक्छ, होइन ?

जुकरबर्गः सिनेटर महोदय, अहिले नै मलाई केही थाहा छैन । यसबारे जाँचबुझ गरेर मात्र यहाँसामु केही बताउन सक्छु ।

सिनेटर लिहीः फेसबुकमा अझै पनि झुटा तथा भ्रामक पेजहरू छन् । सन् २०१६ को चुनाव बिथोल्न रुसी एजेन्टले प्रयोग गरेका फेसबुक पेजझैँ देखिन्छन् । यस्ता ग्रुप रुसी पक्षले प्रयोग गरेका हुन् कि होइनन् भन्ने यकिन गर्न सक्नुहुन्छ ?

जुकरबर्गः सिनेटर महोदय, गत साता हाम्रो विज्ञापन नीतिमा प्रमुख परिवर्तन गरेका छौँ । यसबाट हामीलाई विज्ञापन गर्ने हरेक विज्ञापनदाताको पहिचान गर्न सक्नेछौँ ।

सिनेटर हिलीः खास रुसी एजेन्टसँग सम्बन्धित पेजबारे मैले सोधेको हुँ । ती रुस सम्बन्धित पेज हुन् कि होइनन् ?

जुकरबर्गः त्यस्तो सामग्रीबारे म ठ्याक्कै जानकार छैन ।

सिनेटर लिहीः तर, तपार्इंले आफ्नो विज्ञापन नीति परिवर्तन गर्नुभएको छ । अब त पेजमा रुसी एजेन्टको संलग्नता भए–नभएको पत्ता लगाउन सक्नुहुन्छ नि ?

जुकरबर्गः त्यसका लागि हामी काम गरिरहेका छौँ ।  राजनीतिक विषयमा हामीलाई विज्ञापन दिने दाताहरूको पहिचान गर्ने कार्यमा लागिपरेका छौँ । अनेस्ट एड एक्टको मर्मअनुसार हामी काम गर्दै छौँ ।

सिनेटर लिहीः तर, मैले सोधेको प्रश्नको खास उत्तर दिन किन सक्नुभएन ?

जुकरबर्गः म..म त्यो खास विषयमा जानकार छैन ।

सिनेटर लिहीः ठीक छ । त्यसो हो भने यसको उत्तर खोजेर मसमक्ष ल्याउनुहुन्छ ?

जुकरबर्गः उत्तरसहित मेरो समूह तपाईंसमक्ष आउनेछ ।

सिनेटर विकरः फेसबुकले एन्ड्रोइड फोन प्रयोगकर्ताको कल तथा टेक्स्ट हिस्ट्री जम्मा गर्छ भन्ने कुरा बाहिर आएको छ, के यो साँचो हो ?

जुकरबर्गः सिनेटर महोदय, प्रयोगकर्ताका फेसबुक साथीहरूलाई मेसेज पठाउन हामीसँग मेसेन्जर नामक एप्लिकेसन छ । यो एपले प्रयोगकर्ताका टेक्स्ट मेसेजलाई सिंक्रोनाइज गर्ने अप्सन दिएको छ । यसरी सम्बन्धित साथीको मेसेज एउटै एपमा मोबाइल र मेसेन्जरको टेक्स्ट एकै ठाउँमा हेर्न सकियोस् भन्नका लागि गरिएको हो ।

सिनेटर विकरः दुवै मेसेज एकै ठाउँ राख्न सकिने अप्सन मात्र हो कि यो अप्सन प्रयोग नगर्न पनि सकिन्छ ?

जुकरबर्गः प्रयोगकर्ताले मोबाइल टेक्स्ट र मेसेन्जर एपलाई सिंक्रोनाइज गरेपछि मात्र मोबाइल टेक्स्टमा हाम्रो पहुँच हुन्छ ।

सिनेटर विकरः यसको अर्थ सो विकल्प नरोजेसम्म फेसबुकले प्रयोगकर्ताका कल तथा टेक्स्ट हिस्ट्री जम्मा गर्दैन, होइन त ?

जुकरबर्गः हो, ठीक भन्नुभयो ।

सिनेटर विकरः प्रयोगकर्ताले फेसबुक लग आउट गरिसकेपछि पनि फेसबुकले प्रयोगकर्ताको इन्टरनेट ब्राउजिङ एक्टिभिटी हेर्न सक्छ भन्ने रिपोर्ट पनि बाहिर आएका छन् । के यो साँचो हो ?

जुकरबर्गः सिनेटर महोदय, म..म यस विषयमा ठ्याक्कै भन्न सक्दिनँ । मेरो समूहसँगको छलफलपछि पक्कै केही भन्न सक्छु ।

सिनेटर विकरः तपार्इंलाई थाहा छैन ?

जुकरबर्गः फेसबुक प्रयोग गरिरहँदा मानिसले इन्टरनेटमा कुकिजको प्रयोग गर्छन् भन्ने मलाई थाहा छ । तर, तपार्इंले भनेको प्रश्नको उत्तरमा पहिले निश्चित हुन चाहन्छु ।

सिनेटर विकरः यसको उत्तर कहिले दिनुहुन्छ ?

जुकरबर्गः महोदय, यसका लागि फलोअप गर्नेछु ।

सिनेटर ग्राहमः इन्टरनेट उद्योगलाई नियमन गर्न आवश्यक नियम बनाउन हामीलाई सहयोग गर्नुहुन्छ ?

जुकरबर्गः पक्का गर्नेछु ।

सिनेटर ग्राहमः ठीक छ । त्यसो भए हामीलाई केही सम्भावित नियम पठाउनुहुन्छ ?

जुकरबर्गः हजुर । मेरो समूह तपार्इंहरूलाई सहयोग गर्न तयार छ । यसका लागि विभिन्न इन्टरनेट क्याटेगोरीसँग बसेर हामी बहस गर्न सक्छौँ । विभिन्न इन्टरनेट कम्पनीबीच बहसको आवश्यकता छ ।

सिनेटर ग्राहमः हामी प्रतीक्षामा छौँ ।

जुकरबर्गः हाम्रो जिम्मेवारी यति ठूलो होला भनेर सोचेनौँ । हामीबाट ठूलो गल्ती भयो । यो मेरो गल्ती थियो । मैले नै फेसबुकको सुरुवात गरेकाले अहिलेसम्म जे भयो, सबैको जिम्मा म लिन्छु । आगामी दिनमा गल्ती दोहोरिन नदिने प्रतिबद्धता व्यक्त गर्दछु ।नयाँ पत्रिकाबाट 

प्रतिकृया दिनुहोस

‘भारतका महान छोरा’ पूर्व प्रधानमन्त्री

भारतको ७१ औं स्वतन्त्रता दिवसः प्रधानमन्त्री

वाउ ! सूर्य छुने रकेट उड्यो

न्युटनको चाल सम्बन्धी तेस्रो नियम

‘नक्कली’ बन्ने होडबाजी

कथा कुरान प्रेमी हिन्दु परिवारको 

रोचक

२५ वर्षे तरुनीको तलब १ करोड ८ लाख

अमरवाणी विशेष

डा. बाबुराम ‘विश्वविद्यालयका छात्र’ विश्वदीप

डा. बाबुराम ‘विश्वविद्यालयका छात्र’ विश्वदीप

‘पाँचखाल नगर कृषि सहर’ बनाउन दत्तचित्त छुःमेयर खरेल

‘पाँचखाल नगर कृषि सहर’ बनाउन दत्तचित्त छुःमेयर खरेल

निजी विद्यालय खारेज गर्ने हिम्मत कसैसँग छैन्: विष्णु पराजुली, अध्यक्ष एनप्याब्सन, काठमाडौँ जिल्ला  

निजी विद्यालय खारेज गर्ने हिम्मत कसैसँग छैन्: विष्णु पराजुली, अध्यक्ष एनप्याब्सन, काठमाडौँ जिल्ला  

सीमा क्षेत्रका अब्बल प्रहरी निरीक्षक चूडामणि

सीमा क्षेत्रका अब्बल प्रहरी निरीक्षक चूडामणि