आज कुकुर तिहार,कुकुरबारे १० रोचक जानकारी

 आज कुकुर तिहार,कुकुरबारे १०  रोचक जानकारी

काठमाडौं ।  तिहारको दोस्रो  दिन मानिसको निकटको साथी एवम् रक्षक वफादार प्राणी कुकुरलाई मीठामीठा खानेकुरा दिने र पूजा गरेर मनाइँदैछ ।   

कार्तिक कृष्ण चतुर्दशीका दिन कुकुरलाई मीठामीठा परिकार खान दिए यमराजको ढोकामा द्वारपालका रुपमा बस्ने श्याम र सबल नामका कुकुरले यमलोक जाँदा बाटो छोडिदिने धार्मिक विश्वासका आधारमा कुकुर तिहार मनाउने गरिएको नेपाल पञ्चाङ्ग निर्णायक समितिका अध्यक्ष प्रा. डा. रामचन्द्र गौतमले बताएका छन् ।

बैवस्वत मन्वन्तरको कुलमा जन्मिएको कुकुरले धर्मराज युधिष्ठिरलाई स्वर्ग यात्रामा समेत साथ दिएको धार्मिक विश्वास छ । कुकुरलाई आज्ञापालक र सुरक्षामा भरपर्दो घरपालुवा जनावरका रुपमा लिइन्छ । घरमा कुकुर पाल्नाले मुटु र मधुमेह रोग लाग्दैन भनी विश्वास गर्नेको सङ्ख्यासमेत बढ्न थालेको छ ।

नरक चतुर्दशी

आज बिहानै अरुणोदय कालमा नदी वा तलाउमा गई स्नान, तर्पण गरेर यमदीप दक्षिण फर्काएर बाली बगाउनाले मृत्युपश्चात् नरकको दर्शन गर्नु नपर्ने धार्मिक विश्वासका कारण नरक चतुर्दशीमा नुहाउने विधि छ ।  यसरी बत्ती बालेर बगाउनुलाई नरके बगाउने भनिन्छ । यमपञ्चक अर्थात् तिहारका पाँचै दिन तिलको तेल लगाएर स्नान गर्ने प्रचलन छ । यसो गरेमा शरीर स्वस्थ हुने आयुर्वेदिक मत छ ।

कुकुरबारे १०  रोचक जानकारी

कुुकुर मानिसको घनिष्ट र वफादार मित्र हो । कुकुर अत्यन्त चलाख र मानव रक्षकका रुपमा पनि चिनिन्छ । सामन्यतः मानिसले कुुकुर बारे राख्ने जानकारी यही हो । तर, यहाँ कुकुरबारे १० नयाँ तथ्यहरू प्रस्तुत गरिएको छ ।

प्राणशास्त्री तथा मानवशास्त्री जोन ब्राड शा मान्छे र जनावर बीचको सम्पर्क र आपसी व्यवहारको अध्ययन गर्छन् । ‘ईन डिफेन्स अफ डग’ र ‘एनिमल्स एमोङ्ग अस’ किताबका लेखक शाले कुकुरको आजसम्मको इतिहासको गहिरो अध्ययन गरेका छन् । उनकै अध्ययनमा आधारित तथ्य अमरवाणी संवाददाता अभिषेक जोशीले विविसी हिन्दी अनलाइनबाट अनुवाद गरेका छन् ।  

व्वाँसोको टाढाको वंशज

ब्वाँसाको त्यो प्रजाति अहिले लोप भईसकेको छ, कुकुर त्यसको टाढाको वंशज हो । अमेरिका र युरोपमा आजभोलि पाईने ब्वाँसाहरू कुकुरको टाढाको नातेदार हुन् । यी ब्वाँसा र कुकुरको डिएनए ९९% मेल मिल्छ ।

 प्रजाति अलग भएर पनि समानता

कुकुर धेरै प्रकारका छन् र यिनीहरूका थुप्रै प्रजाति पनि छन् । यतिका प्रजाति कुनै पनि जंगली वा घरेलु पशुका छैनन् । यसको लागि पनि मान्छे नै जिम्मेवार छ । तथापी, कुकुरको शारीरिक विविधताको एउटा सीमा छ । सबैभन्दा सानो आकारको चिवा देखि सबैभन्दा ठूलो ग्रेट डन प्रजातिको कुकुरको शारीरिक संरचना एउटै ढाँचाको छ, जस्तो यिनीहरूका पुर्खा ब्वाँसाको थियो । आकार र प्रजाति फरक भएपनि यिनीहरूबीच समानता छ ।  

सुँघ्ने क्षमता तिखो किन छ ?

कुकुरको नाक तथा मुखको माथिल्लो हिस्सामा ज्याकब्सन वा वोमेरोनेजल नामको एउटा अंग हुन्छ, जसले गर्दा कुकुरको सुँघ्ने क्षमता तिखो हुन्छ । वैज्ञानिकहरुले अहिलेसम्म कुकुरमा यो अंग किन हुन्छ भन्ने पत्ता लगाउन सकेका छैनन् । तर, विरालो तथा अन्य जनावरमा गरिएको अध्ययनले यो क्षमता सम्भवतः अन्य कुकुरले छाडेको संकेत पहिचान गर्न हो भन्ने देखाएको छ ।  

कुकुरको दृष्टि कस्तो हुन्छ ?

के कहिले सोच्नु भएको छ, कुकुरको दृष्टि कस्तो हुन्छ ? कुकुरले हरियो, पहेँलो र निलो रंगमा हामीले झैँ फरक छुट्याउन सक्छ तर कुकुरको आँखाले रातो रंग पहिल्याउन सक्दैन । उसले रातो रंगलाई गहिरो स्लेटी देख्छ ।  

कुकुर मुस्कुराउँछन्

कुकुर मुस्कुराउँछन् तर ती कारणले गर्दा होईन, जुन कारणले गर्दा मान्छे मुस्कुराउँछन् । प्राणशास्त्री जोन ब्राड शा भन्छन्, कुकुर आप्mनो मालिकबाट माया पाउन मुस्कुराउने गर्दछ । यसको मतलब यो हाईन कि ऊ खुसी भएर मुस्कुराएको हो । यो उसको बेचैनीको संकेत हुन सक्छ तथा तपाईँबाट उसले अलिकति हौसला र हिम्मत चाहेको हो । तसर्थ, तपाईँको कुकुर मुस्कुराई रहेको देख्नुभयो भने उसलाई स्पर्श गर्न नभुल्नुस् ।

गल्तीमा पछुतो हुँदैन

कुकुरलाई आपूmले गलत गरेको महसुस हुँदैन । तर, मानिसलाई त्यस्तो महसुस हुन्छ, जब उनीहरू लज्जाबोध गरेको जस्तो अनुहार बनाउने गर्दछन् । धेरै जसो मानिसहरु भन्ने गर्दछन् कि कसरी उनीहरूको कुकुर गिल्टी लुक दिने गर्दछ । तर, वैज्ञानिक भन्छन्, ‘त्यसबेला कुकुर सामने उपस्थित मान्छेको बडी ल्याङ्वेजको आधारमा यस्तो प्रतिक्रिया दिने गर्दछन् ।’ अपराध बोध एउटा पेचिलो भाव हो जसलाई कुकुरले बुभ्mन सक्दैन । यस्तो अवस्थामा गिल्टी लुक दिँदा कुकुरलाई सजाय पाउने डरले सताईरहेको हुन्छ । तर, उसलाई थाहा हुन्न उसले केही गल्ती गरेको छ ।

 सहारा आवश्यक परेको हुन्छ

जब कुकुरको छाउरोलाई मानिसको मित्रताको स्वभाव महसुस हुन्छ, त्यसपछि उसलाई स्वभाविक ज्ञान हुन्छ, मान्छेसँग बस्दा उसले जीवित रहने सम्भावना बढी हुन्छ । यही कारण हो, कुकुर एक्लो पर्दा आँत्तिन्छ । कुकुरले टाढाको सोच्न सक्दैन र उसलाई लाग्छ, उसको मालिकले उसलाई सदाको लागि छाडिदिएको छ ।

यसकारण मित्रवत् हुन्छ कुकुर

नेशनल जियोग्राफी अनुसार, मान्छेसँग बस्ने भएको कारण कुकुरमा विलियम्स सिन्ड्रोम जस्तो एउटा सिन्ड्रोम पैदा हुन्छ । यदि मान्छेमा GTF2I  र  GTF2IRD1 नामको जिन्स नहुने हो भने विलियम्स सिन्ड्रोम हुन्छ । यो एउटा यस्तो अवस्था हो जहाँनेर मान्छेमा बुझाईको समस्या हुनथाल्छ । र, उनीहरूलाई सबैसँग प्रेम भाव राख्ने बानी पर्छ । यदि कुकुरमा हे¥यौँ भने उनीहरूका  GTF2I र  GTF2IRD1 नामका जिन्स फरक हुन्छन् । यसकारण उनीहरु मान्छेको सम्पर्कमा आएर ज्यादा मित्रवत हुन्छन् ।

मान्छेको लागि भावना राख्दछन्

धेरै जसो स्तनधारी जनावरले प्रेम, डर, बेचैनाी र खुसी जस्ता आधारभूत भावहरू महसुस गर्दछन् । तर, कुकुरले मान्छेका लागि अन्य फरक–फरक तरिकाको भावनात्मक प्रतिक्रिया दिन्छ भन्ने पत्ता लागेको छ । धेरै जसो मानिसहरू ठान्छन्, उनीहरूको कुकुर उनीहरूलाई माया गर्दछ । कुकुरले कसलाई कति प्रेम गर्दछ भन्ने कुरो उसको व्यवहारमा निर्धारित रहेको हुन्छ, वैज्ञानिकहरू भन्दछन् । 

एमारी विश्वविद्यालयका प्रोफेसर ग्रेगरी बन्र्सले कुकुरलाई एमआरआई गर्दा स्थीर भएर उभिने तालिम दिए । उनी हेर्न चाहन्थे, मालिकको तस्बीर देखेपछि हुने खुसीमा उनीहरूको दिमाग कस्तो खालको प्रतिक्रिया दिन्छ । यसबाट थाहा भयो, चिम्पाञ्जीको तुलनामा मान्छेको बडी ल्याङ्ग्वेज कुकुरले राम्रोसँग बुझेको हुन्छ ।

भित्री मनबाट जंगली

यदि कुनै कुकुर आप्mनो जीवनका सुरुवाती तीन महिना मान्छेको सम्पर्कमा आएन भने बाँकी जीवन जंगली रहन सक्छ । यसको उदाहरण अस्ट्रेलियन डिङ्गो नामका कुकुर छन्, जो करिब ४ हजार साल अघिसम्म घरपालुवा थिए । तर, यस द्विपमा एक्लो छाडिएका यी कुकुर अब जंगली बनिसकेका छन ।

 

प्रतिकृया दिनुहोस

फाल्गुनन्द सधै स्मरणीय:प्रधानमन्त्री

गोरु र गोवर्द्धनको पूजा गरिँदै

तिहारको तेस्रो दिन : धनधान्यकी देवी

आज कुकुर तिहार,कुकुरबारे १० रोचक जानकारी

तिहार शुरू, आज काग तिहार

बडादशैंको सुरू,आज घटस्थापना

रोचक

महिला यौन आनन्दका लागि कस्तो

अमरवाणी विशेष

डा. बाबुराम ‘विश्वविद्यालयका छात्र’ विश्वदीप

डा. बाबुराम ‘विश्वविद्यालयका छात्र’ विश्वदीप

सीमा क्षेत्रका अब्बल प्रहरी निरीक्षक चूडामणि

सीमा क्षेत्रका अब्बल प्रहरी निरीक्षक चूडामणि

‘पाँचखाल नगर कृषि सहर’ बनाउन दत्तचित्त छुःमेयर खरेल

‘पाँचखाल नगर कृषि सहर’ बनाउन दत्तचित्त छुःमेयर खरेल

निजी विद्यालय खारेज गर्ने हिम्मत कसैसँग छैन्: विष्णु पराजुली, अध्यक्ष एनप्याब्सन, काठमाडौँ जिल्ला  

निजी विद्यालय खारेज गर्ने हिम्मत कसैसँग छैन्: विष्णु पराजुली, अध्यक्ष एनप्याब्सन, काठमाडौँ जिल्ला